مدیریت مبتنی بر شواهد

آشنایی با مدیریت مبتنی بر شواهد

مدیریت مبتنی بر شواهد (Evidence-based management ) که به اختصار (EBMgt) نوشته می‌شود، یک تحول جدید در علم مدیریت است که به استفاده از استدلال‌های روشن، کارامد و تجربه شده در فرآیند مدیریت و تصمیم‌گیری مربوط می‌شود. این مفهوم در اصل از پزشکی مبتنی بر شواهد اقتباس شده است. در پزشکی نوین که با این رویکرد انجام می‌شود، هر گونه تجویز و مداخلات درمانی، باید بر اساس تجارب و شواهد موفق پزشکی صورت گیرد، در غیر اینصورت از دستور کارها خارج می‌شود. شاید بتوان کفت مهمترین تفاوت طبی که با نام طب سنتی می‌شناسید با علم پزشکی نوین همین است. درجه دقت و حصول نتیجه بر اساس تفکر اثبات‌گرایی بقدری دقیق و قابل پیش‌بینی است که می‌توان آن را برای حل مشکلات و بیماری‌ها بکار برد. حالا همین مفهوم را در علم مدیریت بکار بگیرید. شما با دو نوع مدیر مواجه خواهید بود: مدیر سنتی و مدیر مبتنی بر شواهد! این دو درست در مقابل هم هستند. بگذارید مثالی بزنم. فرض کنید قصد داریم استراتژی کاهش هزینه را بکار بگیریم. مدیران سنتی گرایش به هر چیزی دارند جز ادله قوی. برای قبول کردن و قبولاندن نظرات خود به استعاره‌ها پناه می‌برند. شاید همه شما داستان شیر و مورچه را شنیده‌اید. خلاصه‌اش اینه که مورچه خوب کار می‌کرد، شیر اینقدر به محافظ و کنترل‌کننده برایش گذاشت تا هزینه‌ها زیاد شد و در نهایت برای کاهش هزینه‌ها مورچه را اخراج کردند. نمی‌گویم مثال‌ها و استعاره‌ها بد است، خوب است، اما مبنای تصمیم‌ نیست! شما نمی‌توانید بر اساس یک داستان تصمیم بگیرید. چیزی که متاسفانه همیشه اتفاق می‌افتد. حالا مدیر مبتنی بر شواهد را در نظر بگیرید. در مقابل این داستان لبخندی می‌زند و مدیر مالی‌ را صدا می‌زند و می‌گوید: برو سرفصلهای هزینه‌های سه ماه قبل را گزارش بگیر. به ترتیب از بیشترین تا کمترین مرتب کن. بررسی کن با چه اقدامی چه مقدار کاهش هزینه اتفاق خواهد افتاد. بهای این کاهش هزینه‌ها چیست. یافته‌های شما در این روش شما را متعجب خواهد کرد. برای مثال یک‌درصد کاهش در ضایعات، چقدر صرفه‌جویی ایجاد می‌کند. برای این کار از چه اقدامی (مانند تولید ناب) استفاده کرد؟ این یک مثال خیلی ساده بود. مدیران مبتنی بر شواهد بسیار حرفه‌ای‌تر از این عمل می‌کنند، آنها روابط مشهود و نامشهود عوامل مهم سازمان خود را مکتوب می‌کنند. ممکن است در جایی تصمیم به افزایش هزینه‌ها هم گرفته شود! مدیری را می‌شناسم هزینه‌های بیمه تکمیلی را افزایش می‌دهد تا انگیزه و درآمدزایی بیشتر شود، چون طبق داده‌های سازمانی‌اش به این نتیجه رسیده است. مدیریت مبتنی بر شواهد برخاسته از داده‌های سازمان بوده و نتیجه هر اقدام بر شاخص‌ها و اهداف مشخص است. بسیار مستدل بوده و در عمل نیز مبتنی بر بهترین شواهد موجود است. شواهد را می‌توان در تحقیقات علمی و سازمانی منتشر شده یافت. تجارب اختصاصی همان سازمان و داده‌های موجود آن احصاء کرد و یا از افراد مجرب آن سازمان گرفت.

گام‌های اولیه

بخش مهمی از شواهد مدیریتی در وب‌سایت دانشگاه استنفورد نگهداری می‌شود و مخزنی برای برنامه‌ها، موارد و ابزارهایی است که می‌تواند آموزش مدیریت مبتنی بر شواهد را ارائه کند.

برای مشاهده صفحه مربوطه کلیک کنید.

تلاش برای ترویج مدیریت مبتنی بر شواهد بسیار چالشی‌تر از پزشکی مبتنی بر شواهد است. چرا که در پزشکی به دلیل وجود سازمانها و کتب مرجع، توافق در مورد بهترین شواهد در مقایسه با علوم اجتماعی بسیار آسان‌تر است. بر خلاف پزشکی، پرستاری و حتی دادگستری، بسیار از اقدامات در «مدیریت» حرفه‌ای نیست. هیچ قانونی یا عرفی برای اعطای نام و یا درجه مدیر برای یک فرد و تبدیل شدن به یک مدیر وجود ندارد. مدیران زمینه‌های تحصیلی در رشته‌های مختلفی دارند. مدرک دانشگاهی هم آنجایی لازم است که بخواهد در یک دوره مثل MBA یا DBA شرکت کند. اما برای مدیر شدن به هیچ یک نیازی نیست. هر چقدر شواهد کمتر به اشتراک گذاشته شود، به همان میزان هم ترویج مدیریت مبتنی بر شواهد سخت‌تر خواهد بود. علاوه بر این برخی شواهد هم چندان قابلیت تعمیم ندارند و برای هر سازمانی نمی‌توان تجویز کرد. به هر حال در سازمانهایی که فرهنگ مدیریت مبتنی بر شواهد جاری است، کسب داده‌ها و تحلیل آنها به صورت کاملاً نظام‌مند انجام شده و از آنها برای تحلیل علل و پیش‌بینی روندهای آتی استفاده می‌شود. در این سازمانها داده‌ها به عنوان یک دارایی ارزشمند تلقی می‌شود و از هر تلاشی برای تبدیل این داده‌ها به اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری‌ها فروگذار نمی‌شود. اگرچه برخی از طرفداران مدیریت مبتنی بر شواهد می‌گویند که این نوع مدیریت همان بکارگیری مدیریت دانش است، اما تحقیقات اخیر دانشگاه اکسفورد در مورد شش سازمان پیشرو در این زمینه نشان می‌دهد که مدیران و کارکنان این سازمانها از انواع مختلفی از دانش سازمانی که بر اساس تحقیقات علمی و تجربی و با همکاری محققان صورت گرفته است، بهره می‌گیرند.

منابع و مراجع

مقاله فیفر و ساتون در این زمینه به عنوان مرجع شناخته می‌شود. شما می‌توانید آن را مطالعه کنید

همچنین برای آگاهی از روشهای کاربردی در مدیریت مبتنی بر شواهد می‌توانید از کتاب «مدیر مبتنی بر شواهد باشید» که در خرداد 98 ترجمه شده است، استفاده کنید. برای مشاهده کلیک کنید.

برچسب ها

دکتر عباس خدادادی

دانش‌آموخته دانشگاه علامه‌ طباطبایی در زمینه دکترای تخصصی مدیریت استراتژیک و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد یادگار امام خمینی (ره) و شانزده‌ سال سابقه مشاور و تدریس مدیریت استراتژیک

دیدگاهتان را بنویسید

دکمه بازگشت به بالا
بستن